Genel Bilgi
Geyik taşları bronz ve demir çağlarına ait olup, göçebe anıtlarının biridir. Yüksek sütunlara geyik resmi kazınmaktadır. Bundan dolayı "geyik taşları" olarak adlandırılmaktadır. Geyik taşlarının tarihi m.ö. XIV-VIII.yüzyıllara dayanmaktadır, "kereksur" isimli büyük kurganların kronolojisine benzemektedir. Avrasya genelinde tespit edilen geyik taşlarının 1500 adetinin 1200'den fazlası günümüz Moğolistan topraklarındadır. Aynı zamanda Bayköl'de 20, Sayan Altay dağlarında 80, Kazakistan, Orta Asya'da 20, Kafkas, Ukrayna, Almanya Elba bölgelerinde 10'u aşkın anıt kaydedilmiştir. Moğolistan'daki yüksek sütunların tamamında geyik resmedilmiştir. Sütun taşın üst kısmındaki yuvarlak, noktalı çizgiler insan kafası, küpesi, boynundaki halkası anlamına gelirken, aşağıdaki kısımlarda kemer, silah ve diğer eşyalar resmedilmiştir. Böylece adı geçen geyik taşının genel görüntüsü insanı tamamıyla resmetmiştir denilmektedir. Eski Türk döneminin insan resimli taş heykeli sanatı ilk örneklerinin geyik taşları olduğunu söylemek mümkündür. Geyik taşları belirli yerlerde bir ve birkaç adet olarak dikilmiş ve etrafında büyük kurgan, mezar ve diğer ritüel parçalar taşlar kullanılarak yapılmıştır. Bunların hükümdarlara ithafen yapıldığı ve belirli kabile birliklerini yönetenlere, ecdadlar anısına yapılan özel külliyeler olduğu bilinir.
Literatür
Савинов Д.Г. Оленные камни в культуре кочевников Евразии. -СПб., 1994.
Цэвээндорж Д. Монголын эртний урлагийн түүх. -Улаанбаатар, 1999.
Волков В.В. Оленние камни Монголии. -М., 2002.
Цэвээндорж Д., Баяр Д., Цэрэндагва Я., Очирхуяг Ц. Археология Монголии. - Улаанбаатар, 2008. -239. -87-92.
Төрбат Ц., Баярсайхан Ж., Батсүх Д., Баярхүү Н. Жаргалантын амны буган хөшөөд. -Улаанбаатар, 2011. Гантулга Ж., Ерөөл-Эрдэнэ Ч., Магай Ж. Хойд Тамирын буган хөшөө. -Улаанбаатар, 2016.
Монголын буган хөшөө // Монголын археологийн өв. Цуврал зурагт цомог, II боть. Эрхлэн хэвлүүлсэн Ц.Төрбат. -Улаанбаатар, 2016.
Монголын археологийн сонгомол өв. Archaeological Selected Relics of Mongolia. II.-Улаанбаатар, 2016. – 110-114.